In wat voor een gek land leven we… “we maken kosten van 17 miljard, om 3,5 miljard aan private schulden (uiteindelijk niet) te innen”

28-09-2020

Elise Steenaart van Present Zwolle citeert over de schuldenproblematiek in Nederland: “We maken kosten van 17 miljard, om 3,5 miljard aan private schulden (uiteindelijk niet) te innen”.

Achter deze cijfers gaan verhalen schuil zoals het verhaal van een hardwerkende, jonge alleenstaande moeder in Zwolle die ik zojuist heb ontmoet. Na een fijn kennismakingsgesprek voor een Buurten met Boodschappen-Traject ben ik de overeenkomst aan het opstellen zoals we dat altijd doen. Bij het opstellen van de overeenkomst lees ik nog even terug in de aanvraag hoeveel ‘leefgeld’ deze jonge vrouw heeft per week. Ik schrik er weer van hoe weinig dat is. Het raakt me des te meer omdat ik nu weet welk gezicht en welk verhaal bij dat bedrag horen. Ik vergelijk wat deze jonge moeder per week heeft te besteden met mijn uitgaven van afgelopen weekend (en het was nog wel een heel normaal weekend met weinig extra’s uitgaven, vond ik zelf…). Ik heb dit weekend meer uitgegeven dan zij de hele week te besteden heeft.

Deze alleenstaande moeder heeft per maand maar zo weinig te besteden dat ze zelfs € 120,- ónder de norm van de Voedselbank zit. En geloof me, de pech die zij heeft gehad in het leven gun je niemand! Wat een extra ellende en stress moeten die financiële zorgen daar bovenop nog geven. En dan een aantal jaar enorm op een houtje bijten. Ga er maar aanstaan. Dat hou je toch niet vol?

Ik moet terugdenken aan de uitzending van Jinek van twee weken terug (10 september). Barbara Baarsma (econoom, Rabobank) zat bij Jinek aan tafel om te praten over problematische schulden. De cijfers die mevrouw Baarsma liet horen over schulden en schulddienstverlening deden mijn oren klapperen.

Een aantal citaten uit het rapport waar mevrouw Baarsma over spreekt, op een rijtje:

  • ‘Jaarlijks doen circa 89 duizend huishoudens een beroep op de schuldhulpverlening’.
  • ‘Circa de helft van de schuldhulpverzoeken leidt niet tot oplossing van de schulden (NVVK 2018)’.
  • ‘Volgens het Nibud is dat nog maar een beperkt deel van de problematiek. Een kleine driehonderdduizend huishoudens hebben wel problematische schulden, maar melden zich niet bij de schuldhulpverlening’.
  • ‘De kosten van problematische schulden bij huishoudens voor de samenleving zijn hoog. Deze kosten bestaan uit de directe kosten van schuldhulpverlening, bewindvoerders en uitvoering van de WSNP, maar ook uit indirecte kosten. Deze indirecte kosten bestaan uit extra kosten die huishoudens met problematische schulden voor de samenleving opleveren, zoals extra zorguitgaven, een hoger ziekteverzuim en een lagere arbeidsparticipatie. Er zijn ook nog derde orde-effecten, zoals minder goede prestaties in het onderwijs van kinderen uit huishoudens met problematische schulden (Kinderombudsman, 2017). De totale kosten van problematische schulden werden in 2011 geschat op 17 miljard euro per jaar (SZW, 2011)’.
  • ‘In veel gevallen speelt menselijk falen in zijn geheel geen rol. Dat is bijvoorbeeld het geval bij gebeurtenissen zoals echtscheiding, werkloosheid, ongevallen, arbeidsongeschiktheid en ziekte.’ · ‘Experts schatten overigens dat het invorderingspercentage van schulden tussen de vijf en tien procent ligt’
    Oftewel: ‘we maken kosten van 17 miljard, om 3,5 miljard aan private schulden (uiteindelijk niet) te innen.

In wat voor een gek land leven we! We laten jonge ouders, met te veel pech in het leven, jaren zwoegen om een schuld terug te betalen, die ze toch niet volledig kunnen terugbetalen. Het effect van chronische stress door financiële problemen is niet gering (IQ daling, gezondheidsklachten en nog veel meer). Hoe kan een kind goed leren als het in een thuissituatie zit waar continu stress is om financiën, als het kind zich zorgen maakt over zijn ouders, als hij/zij misschien wel met te weinig eten naar school gaat?

Oké, ik snap best dat je niet zomaar een schuld kan kwijtschelden, dat er mensen zijn die wel door ‘eigen schuld, dikke bult’ in de problemen komen, etc. etc. Maar deze jonge moeder gun ik dat iemand zegt: ‘Meid, ik betaal die schuld die je nog over hebt af. Want ik zie dat je knetterhard werkt aan jezelf om alles te verwerken wat je hebt meegemaakt. Ik zie dat je ongelofelijk je best doet om goed voor jezelf te zorgen en voor je kinderen. Ik zie dat je het niet makkelijk hebt en dat de financiële zorgen jou extra veel stress geven en jou belemmeren om je te richten op je toekomst, een baan, etc. Ik zie dat alle financiële hulpverlening, – afspraken en – regelingen inmiddels meer kosten dan dat het wat oplevert. Ik zie dat het kwijtschelden van jouw schulden geen verlies, maar winst is.’

Als ik een dikke spaarrekening had gehad, had ik haar wat gegeven. Ik weet zeker dat ik daar geen spijt van zou krijgen. Maar haar schuld gaat nu niet kwijtgescholden worden… Deze jonge moeder zal de komende jaren moeten rondkomen van veel te weinig geld. Op vrijdagen gaat ze naar de andere kant van de stad voor het ophalen van een Voedselbankpakket, dit heeft ze hard nodig. Net als vele andere Zwollenaren. En door de coronacrisis gaan er steeds meer stadgenoten naar de Voedselbank. Gelukkig is er in de tussentijd ook een vrijwilliger die snapt (uit eigen ervaring) hoe het is om in zo’n situatie te zitten. Zij wil maandelijks een pakket met boodschappen brengen en even een kopje koffie drinken met deze jonge moeder. Ze zal haar dan een hart onder de riem steken. Een klein gebaar, maar ik denk een groot verschil!

https://www.evajinek.nl/onderwerpen/artikel/5182923/schulden-economie-barbara-baarsma 
Het rapport is te vinden op de website van De Argumentenfabriek.